ललितपुरको पाटन क्षेत्रमा हरेक वर्ष मनाइने ऐतिहासिक घोडेजात्रा यस वर्ष पनि परम्परागत शैलीमा सम्पन्न भएको छ। चैत कृष्ण औँसीका अवसरमा मनाइने यो जात्रा काठमाडौंको टुँडिखेलमा हुने राष्ट्रिय घोडेजात्राभन्दा फरक, स्थानीय र अनौठो स्वरूपका कारण विशेष मानिन्छ।
प्राचीन इतिहाससँग जोडिएको यस जात्राको सुरुवात राजा शिवसिंह देवको पालादेखि भएको विश्वास गरिन्छ। किंवदन्तीअनुसार बालकुमारी देवीको आज्ञापछि पाटनमै छुट्टै घोडेजात्रा सुरु गरिएको हो। काठमाडौंमा हुने घोडेजात्रा हेर्न कठिनाइ भएपछि पाटनका शासकहरूले आफ्नै परम्परा स्थापना गरेका थिए, जसले आत्मनिर्भर सांस्कृतिक पहिचानलाई बलियो बनाएको छ।
जात्राअघि पाहाँ चऱ्हेका दिन मङ्गलबजारस्थित भीमसेनस्थानमा राँगो बलि दिई पूजा गरिन्छ। जात्राको दिन नेपाली सेनाले ल्याएको घोडालाई भीमसेन गुठीले स्वागत गरी विभिन्न टोल परिक्रमा गराइन्छ। मङ्गलबजारबाट सुरु भएको यात्रा ओल्खु, नेउत, लोहलँ हुँदै बालकुमारी मन्दिर वरपर तीन पटक घुमाइन्छ।
यस जात्राको मुख्य आकर्षण भनेको मदिरा सेवन गराइएको घोडा र चालकद्वारा गरिने रोमाञ्चक दौड हो। दर्शकहरूको हुटिङ र हाँसोबीच घोडा अनियन्त्रित रूपमा दौडिने दृश्यले जात्रालाई अझ रोचक बनाउँछ। यही कारणले यसलाई “जँड्याहा घोडेजात्रा” पनि भन्ने गरिन्छ।
स्थानीय नेवार समुदाय, गुठी परम्परा र धार्मिक आस्थासँग जोडिएको यो जात्रा आज पनि जीवित सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा रहँदै आएको छ।
