माइतीघरदेखि बबरमहल हुँदै बानेश्वरसम्मको सडक खण्ड आज काठमाडौंको आधुनिकता र सहरी सौन्दर्यको एउटा उत्कृष्ट नमुना बनेको छ।

८ लेनको यो फराकिलो सडकमा हिँड्दा उपत्यकाकै बदलिँदो र व्यवस्थित स्वरूपको महसुस हुन्छ।

यस खण्डको सौन्दर्यलाई बिजुलीबजारमा धोबीखोला माथि बनेको आकर्षक ‘नेटवर्क आर्च ब्रिज’ ले झनै भव्य बनाएको छ। कलात्मक शैलीमा निर्माण गरिएको यो आधुनिक पुलले सडकको गरिमालाई थप उचाइ दिएको छ।

सडकको बीचभाग र किनाराहरूमा रोपिएका बोटबिरुवाहरू अचेल राम्रोसँग हुर्किएर हरियाली छाएका छन्, जसले व्यस्त सहरको बीचमा पनि छुट्टै ताजापन दिन्छ।

साँझ परेपछि पुलका आर्चहरू र सडकमा लहरै बलेका आधुनिक बत्तीहरूले यो क्षेत्रलाई निकै आकर्षक र उज्यालो बनाउँछन्।

उज्यालो प्रकाश र हरियालीको यो सुन्दर संयोजनले गर्दा यो सडक खण्ड काठमाडौंको एउटा गौरव र लोभलाग्दो परिचय बनेको छ।

लितपुरको सानेपास्थित चक्रपथ क्षेत्रमा निर्माणाधीन आकाशे पुलको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ।

एकान्तकुना–कलङ्की सडकखण्डमा पैदलयात्रीको सुरक्षित आवतजावतका लागि निर्माण भइरहेको पुलको मुख्य संरचना निर्माण सम्पन्न भइसकेको छ भने रेलिङ, सिँढी र अन्य फिनिसिङका काम जारी रहेका छन्।

वर्षौँदेखि अलपत्र रहेको यो आयोजना पछिल्लो समय तीव्र गतिमा अघि बढाइएको हो। निर्माण कम्पनीले पुलको स्टिल संरचना जडान तथा अन्य प्रमुख प्राविधिक काम पूरा गरिसकेको जनाएको छ।

अब बाँकी रहेका साना प्राविधिक तथा सौन्दर्यकरणका काम सम्पन्न गरी सञ्चालनमा ल्याउने तयारी भइरहेको छ।

व्यस्त चक्रपथ क्षेत्रमा दैनिक हजारौँ पैदलयात्रीले सडक पार गर्नुपर्ने भएकाले पुल सञ्चालनमा आएपछि आवागमन थप सुरक्षित र सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।

साथै, सडकमा हुने पैदलयात्रीको चाप घटेर ट्राफिक व्यवस्थापनमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास गरिएको छ।

काठमाडौँ उपत्यकाका प्रमुख जात्रा, पर्व र सांस्कृतिक समारोहमा देखिने ‘गुर्जु पल्टन’ नेपाली सेनाको करिब ३०० वर्ष पुरानो परम्परागत गुल्म हो। राष्ट्रिय एकीकरणका क्रममा पृथ्वीनारायण शाहले गोरखाबाट ल्याएको शार्दूल जंग गुल्म नै पछि गुर्जु पल्टनका रूपमा परिचित भएको मानिन्छ।

वि.सं. १९०४ तिर तत्कालीन बडागुरुज्यू विजयराज पाण्डेको सुरक्षामा खटिएपछि सर्वसाधारणले यसलाई ‘गुरुज्यूको पल्टन’ भन्न थालेका थिए। यही नाम समयसँगै अपभ्रंश हुँदै ‘गुर्जु पल्टन’ बनेको इतिहासमा उल्लेख छ।

गुर्जु पल्टनका सैनिकहरू कालो दौरा–सुरुवाल, सेतो बेल्ट र पहेँलो मोजासहितको विशिष्ट पोसाकमा सजिन्छन्। उनीहरूले आज पनि परम्परागत भरुवा बन्दुक बोकेर विभिन्न समारोहमा सलामी दिने गर्छन्।

इन्द्रजात्रा, रातो मच्छिन्द्रनाथ रथयात्रा, भोटो जात्रा, सेतो मच्छिन्द्रनाथ जात्रा तथा दशैँको फूलपाती भित्र्याउने समारोहलगायत उपत्यकाका प्रमुख सांस्कृतिक पर्वमा गुर्जु पल्टनको उपस्थिति अनिवार्यजस्तै मानिन्छ। जात्राका क्रममा यस पल्टनले परम्परागत धुन बजाउने र औपचारिक सलामी दिने कार्यसमेत गर्छ।

एक समय उपत्यकामा गोरखाली सेनाको प्रतीकका रूपमा चिनिएको गुर्जु पल्टन आज भने नेपाली सेना, इतिहास र काठमाडौँको जीवित सांस्कृतिक सम्पदाबीचको महत्वपूर्ण सेतुका रूपमा स्थापित भएको छ।