स्ट्रीटनेपाल

अन्तर्राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति दिवस’को अवसरमा काठमाडौँको खुल्लामञ्चमा विशेष सांस्कृतिक कार्यक्रम तथा सभा आयोजना गरिएको छ।

नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ (नेफिन) को अग्रेसरतामा आयोजित उक्त कार्यक्रममा काठमाडौँ उपत्यकाका विभिन्न स्थानबाट विभिन्न जनजातिका परम्परागत पोशाक, बाजागाजा र सांस्कृतिक झाँकीहरूसहितको र्‍याली खुल्लामञ्च पुगेर सभामा परिणत भएको थियो।

कार्यक्रममा गुरुङ, मगर, नेवार, तामाङ, राई, लिम्बू, शेर्पा, थारुलगायतका विभिन्न समुदायले आ-आफ्नो परम्परागत लोकनृत्य र संस्कृति प्रदर्शन गरेका थिए। सो अवसरमा वक्ताहरूले मातृभाषामा शिक्षा, जल-जंगल-जमिनमाथिको अधिकार र संविधानमा उल्लेखित पहिचान तथा अधिकारको पूर्ण कार्यान्वयन हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

नेपाल फोटो लाइब्रेरी

जलवायु न्याय र सामुदायिक उत्थानका क्षेत्रमा काम गर्दै आएको साथसाथै फाउन्डेसनले ‘हरित उत्सवः परिवर्तनका लागि महिला नेतृत्व’ अभियान सुरु गरेको छ।

धार्मिक तथा सांस्कृतिक चाडपर्वलाई वातावरणमैत्री, दिगो र जिम्मेवार बनाउने उद्देश्यले अन्तरपुस्ता महिलावादी मञ्चको सहकार्यमा अभियान सुरु गरिएको फाउन्डेसनले जनाएको छ। अभियान शुभारम्भ कार्यक्रममा प्रतिनिधिसभाका महिला सांसद, महिला अधिकारकर्मी, सामाजिक अभियन्ता तथा विभिन्न क्षेत्रका प्रतिनिधिको सहभागिता छ।

फाउन्डेसनका अध्यक्ष प्रजिता कार्कीले पछिल्ला वर्षमा बढ्दै गएको उपभोक्तावादी संस्कृतिका कारण चाडपर्वमा आवश्यकताभन्दा बढी किनमेल गर्ने, प्लास्टिकजन्य सामग्रीको प्रयोग बढाउने र खाद्यान्न खेर फाल्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको बताइन्।

यस्ता अभ्यास न्यूनीकरण गर्दै परम्परा र संस्कृतिको सम्मानसहित वातावरणमैत्री ढङ्गले चाडपर्व मनाउने संस्कृति विकास गर्न अभियानले जोड दिने उनको भनाइ छ।

कार्कीका अनुसार जलवायु परिवर्तन तथा वातावरणीय समस्याको प्रत्यक्ष असर महिलामाथि पनि परिरहेको छ। त्यसैले जलवायु न्याय, लैङ्गिक समानता र वातावरण संरक्षणलाई जोड्दै महिलाको नेतृत्वमा व्यवहार परिवर्तनका अभियान सञ्चालन गर्न आवश्यक रहेको उनले बताइन्।

फाउन्डेसनले नेपालीको दैनिक जीवनशैलीमा चक्रीय अर्थतन्त्रको अवधारणा स्थापित गर्ने लक्ष्यसमेत राखेको छ। अभियानअन्तर्गत सन् २०२४ मा ‘ग्रीन तीज’ अभियान सञ्चालन गरिएको थियो। उक्त अभियानमा सहभागी महिलाले वातावरणमैत्री पर्व मनाउने पाँचबुँदे प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

फाउन्डेसनले जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरणका लागि नीतिगत सुधारसँगै व्यक्ति र समुदायको व्यवहार परिवर्तनमा जोड दिँदै आएको छ। संस्थाले खाद्य सङ्कट न्यूनीकरण, लैङ्गिक समानता, जल तथा स्थल जैविक विविधता संरक्षण र सरोकारवाला निकायबीच साझेदारी प्रवर्द्धनका क्षेत्रमा समेत काम गर्दै आएको जनाएको छ।

• नेपाल फोटो लाइब्रेरी
• पाकिस्तानको ब्रोड पिक हिमालमा हिमपहिरोमा परी ज्यान गुमाएका आरोहीहरूको सम्झनामा काठमाडौंमा ‘ट्रिब्युट रन ५के’ आयोजना गरिएको छ।

कपनको बालुवाखानीबाट सुरु भएको पाँच किलोमिटर दौड बौद्धस्थित बौद्धनाथ स्तुपामा पुगेर सम्पन्न भएको छ। दौडमा सहभागी आरोही, पर्वतारोहणप्रेमी, धावक तथा सर्वसाधारणले बौद्धनाथ पुगेर ब्रोड पिकमा ज्यान गुमाएका नेपाली आरोहीहरूको सम्झनामा श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन्।

कार्यक्रममा ब्रोड पिक आरोहणका क्रममा ज्यान गुमाएका निर्मल पुर्जा (निम्स) नेतृत्वको नेपाली टोलीको तस्बिरमा पुष्पगुच्छा अर्पण गर्दै श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिएको छ। सहभागीहरूले दिवंगत आरोहीहरूको सम्झनामा दीप प्रज्ज्वलनसमेत गरेका छन्।

आयोजकका अनुसार ‘ट्रिब्युट रन ५के’ केवल दौड प्रतियोगिता नभई हिमाल आरोहणका क्रममा ज्यान गुमाएका आरोहीप्रति सम्मान र श्रद्धा व्यक्त गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको कार्यक्रम हो। पर्वतारोहण क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याएका आरोहीहरूको साहस, समर्पण र योगदानलाई स्मरण गर्दै उनीहरूको परिवारप्रति ऐक्यबद्धता जनाउन कार्यक्रम आयोजना गरिएको आयोजकको भनाइ छ।

ब्रोड पिकमा भएको हिमपहिरोमा परी नेपालीसहित विभिन्न देशका आरोहीले ज्यान गुमाएका छन्। घटनाले नेपालको पर्वतारोहण क्षेत्रमा समेत गहिरो क्षति पुर्‍याएको छ। दिवंगत आरोहीहरूको सम्मानमा यसअघि पनि काठमाडौंमा विभिन्न श्रद्धाञ्जली तथा दीप प्रज्ज्वलन कार्यक्रम आयोजना हुँदै आएका छन्।

कार्यक्रममा सहभागीहरूले आरोहीहरूको योगदानलाई स्मरण गर्दै हिमाल आरोहणलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र जिम्मेवार बनाउन सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षणसमेत गराएका छन्।

उनीहरूले हिमालमा हुने जोखिम न्यूनीकरण, उद्धार प्रणालीको सुदृढीकरण तथा आरोहीको सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।