चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिका–२ मा पर्ने घुर्केश गाउँ पुरानो गुरुङ बस्तीका रूपमा परिचित छ। परम्परागत घर, मौलिक संस्कृति र ग्रामीण जीवनशैलीका कारण पछिल्लो समय यो गाउँ आन्तरिक पर्यटकको आकर्षण बन्न थालेको छ।

घुर्केशमा अझै पनि परम्परागत शैलीका घर तथा गाउँको मौलिक संरचना देख्न सकिन्छ। गुरुङ समुदायको भाषा, भेषभूषा, खानपान, संस्कार र परम्पराले गाउँको सांस्कृतिक पहिचानलाई जीवन्त राखेको छ।

गाउँमा स्थानीयको पहल तथा गाउँपालिकाको सहयोगमा १४ घरमा होमस्टे सञ्चालनमा रहेको छ। होमस्टेमार्फत पर्यटकले स्थानीय परिवारसँग बसेर गुरुङ समुदायको जीवनशैली, संस्कृति र खानपान नजिकबाट अनुभव गर्न सक्छन्।

शान्त वातावरण, हरियाली डाँडाकाँडा र प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै सांस्कृतिक विविधता घुर्केशको अर्को आकर्षण हो। इच्छाकामना क्षेत्रका सिराइचुली, जलबिरे झरना, उपरदाङगढीलगायतका पर्यटकीय गन्तव्यसँग जोडेर घुर्केशलाई ग्रामीण पर्यटनको गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिने सम्भावना छ।

परम्परागत संस्कृति र मौलिकता जोगाउँदै पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न सके घुर्केशले चितवनको ग्रामीण पर्यटनमा छुट्टै पहिचान बनाउन सक्छ।

डम्मर बुढामगर/नेपाल फोटो लाइब्रेरी

निरन्तरको भारी वर्षाका कारण कालीगण्डकी नदीमा पानीको बहाव बढेको छ।

बहाव बढेसँगै बागलुङ, पर्वत र म्याग्दी प्रशासनले नदी तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

मुस्ताङतर्फबाट लेदोसहितको बाढी नदीमा मिसिँदा बहाव बढेको प्रहरीले जनाएको छ। बेनी, नियरघाट, मालढुङ्गालगायत क्षेत्रका बासिन्दालाई नदी किनारमा नजान र सुरक्षित स्थानमा बस्न आग्रह गरिएको छ।

पर्वतको मोदीवेणीमा कालीगण्डकीको पानी चेतावनी तहभन्दा माथि पुगेको छ। यहाँ ७ मिटर चेतावनी तह रहेकोमा पानीको सतह ७.७५ मिटर पुगेको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

तीनवटै जिल्लाका प्रहरीले तटीय क्षेत्रमा माइकिङ गर्दै स्थानीयलाई सचेत गराइरहेका छन्।

काठमाडौंको गोंगबुस्थित तमु ह्युल छोंज धिं गुरुङ राष्ट्रिय परिषद्को प्रांगणमा प्राकृतिक विपद् तथा विभिन्न कारणले अकालमा ज्यान गुमाएका र बेपत्ता भएका व्यक्तिहरूको आत्माको शान्तिको कामना गर्दै विशेष ‘मोसी त्हे’ पूजा गरिएको छ।

भोटेकोशी बाढीलगायत विभिन्न प्राकृतिक विपद्मा तमु (गुरुङ) समुदायका हालसम्म ५५ जना बेपत्ता रहेको उल्लेख गर्दै उनीहरूका साथै विभिन्न कारणले अकालमा ज्यान गुमाएका सम्पूर्ण मृतक तथा बेपत्ताहरूको आत्माको शान्तिको कामना गर्दै पूजा गरिएको आयोजकले जनाएको छ।

तमु प्ये ल्हु संघ र तमु ह्युल छोंज धिं गुरुङ राष्ट्रिय परिषद्को संयुक्त आयोजनामा बुधबार उक्त पूजा गरिएको हो। रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, सिन्धुपाल्चोकलगायत विभिन्न जिल्लामा प्राकृतिक विपद् तथा अन्य कारणले अकालमा ज्यान गुमाएका व्यक्तिहरूको सम्झनामा पनि पूजा गरिएको परिषद्का अध्यक्ष धनमान तमुले जानकारी दिए।

अध्यक्ष तमुका अनुसार अकालमा मृत्यु भएका तथा बेपत्ता व्यक्तिहरूको आत्माले शान्ति प्राप्त गरून् र उनीहरू आ–आफ्नो पितृलोकमा लीन होऊन् भन्ने उद्देश्यले ‘मोसी त्हे’ पूजा गरिएको हो। गुरुङ परम्पराअनुसार यो कर्म घ्याब्री र लामाहरूले गर्ने प्रचलन रहेको उनले बताए।

पूजाका लागि पोखरालगायत विभिन्न स्थानबाट ६ जना प्ये गुरुहरूलाई आमन्त्रण गरिएको थियो। उनीहरूले करिब ४० देखि ४२ वटा धार्मिक खण्ड अर्थात् वेद/डाँडी पाठ गरेका थिए।

गुरुङ समुदायमा अकालमा ज्यान गुमाएका तथा बेपत्ता भएका व्यक्तिहरूको आत्मा भड्किएर विभिन्न स्थानमा अड्किन सक्ने जनविश्वास छ। सोही विश्वासअनुसार उनीहरूको आत्माको शान्तिका लागि वेद पाठ तथा अन्य धार्मिक विधि गरिएको अध्यक्ष तमुले बताए।

पूजाका क्रममा औपचारिक रूपमा जानकारी प्राप्त भएका अकालमा ज्यान गुमाएका तथा बेपत्ता व्यक्तिहरूको नामावली तयार पारिएको थियो। पुरुष र महिलाको नाम छुट्टाछुट्टै कागजमा लेखेर परम्परागत विधिअनुसार पूजा गरिएको थियो।

पूजास्थलको प्रवेशद्वार नजिक चुला तथा डलोटका भाँडामा तेल तताई, शुद्ध नारेपा (कोदोको रक्सी) सहित मन्त्र उच्चारण गरेर विशेष आहुति दिइएको थियो। अन्त्यमा मृतक तथा बेपत्ता व्यक्तिहरूको नाम लेखिएका कागजातलाई मन्त्रोच्चारण र परम्परागत विधिअनुसार धूप तथा आगोको माध्यमबाट जलाइएको थियो।

मृतक तथा बेपत्ता सबैको आत्माले शान्ति प्राप्त गरून् भन्ने कामनासहित पूजा सम्पन्न गरिएको आयोजकले जनाएको छ। यस्तो धार्मिक तथा सांस्कृतिक अनुष्ठानले विपद्मा आफन्त गुमाएका तथा बेपत्ता भएका परिवारलाई सान्त्वना र धार्मिक रूपमा शान्ति मिल्ने विश्वास आयोजकको छ।