काठमाडौँ— समकालीन नेपाली गजलको आकाशमा एउटा नयाँ र सुमधुर लहर थपिएको छ। गजलकार आरजु गिरीद्वारा दिक्पाल छन्दमा रचित मनोभावनात्मक गजल ‘सम्झेर प्यार’ भर्खरै सार्वजनिक भएको छ।

यस गजलमा गायिका तथा संगीतकार बबिना भट्टराई र गायक राज सिग्देलको प्राणप्रिय स्वर सुन्न सकिन्छ। संगीतकार भट्टराईकै सुमधुर संगीत रहेको यस गजललाई किरण कँडेलले एरेन्ज गरेका हुन्। “नेपाली गजलबहार” युट्युब च्यानलमार्फत सार्वजनिक गरिएको यस गजलको भिडियो केशव राज भट्टले निर्देशन गरेका छन्।

शब्दभित्रको दर्शन र समर्पण गजलका प्रत्येक शेरले प्रेम, प्रतीक्षा र समर्पणको गहिरो दर्शन बोकेका छन्। गजलकारले प्रेमलाई क्षणिक आकर्षणभन्दा माथि उठाएर जीवनको मार्गदर्शन गर्ने स्थायी शक्तिका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

सम्झेर प्यार तिम्रो साँचेर जिन्दगानी लेखेर प्रेम गाथा आहा भयो कहानी…

गजलको यो मत्ला (पहिलो शेर) ले प्रेमको स्मृतिलाई नै जीवनको आधार मानेको छ। कविवर गोविन्दराज विनोदी र गजलकार उत्तम विचारका अनुसार, यो गजल छन्दको कठोर अनुशासनमा बाँधिएर पनि निकै सरल र मर्मस्पर्शी बनेको छ।

तृष्णा र आत्मसमर्पणको भाव गजलले मानवीय सम्बन्धमा साथ र एक्लोपनको द्वन्द्वलाई मात्र देखाउँदैन, बरु समयको महत्वलाई पनि उजागर गर्छ। “बेला छँदै पिलाऊ प्याला” भन्दै गजलकारले जीवनको मधुर अनुभूतिको प्यास समयमै मेटाउन आग्रह गरेका छन्।

गजलको अन्तिम शेर (मक्ता) मा प्रेमको उच्चतम रूप ‘आत्मसमर्पण’ झल्किएको छ:

बुन्दैछु प्रेममाला आऊ लिएर डोली सुम्पेर जिन्दगी यो तिम्रै हुनेछु रानी

यहाँ ‘रानी’ हुनुको अर्थ केवल दर्जा पाउनु होइन, बरु प्रेमीको हृदयमा सुरक्षित र सम्मानित स्थान प्राप्त गर्नु हो। “म” र “तिमी” बाट माथि उठेर “तिम्रै” हुने यो भावले गजललाई भक्तिमार्गको उचाइमा पुर्‍याएको छ।

समग्रमा, शब्द, स्वर र संगीतको त्रिवेणी बनेको ‘सम्झेर प्यार’ नेपाली गजल क्षेत्रको एउटा उत्कृष्ट सिर्जना बनेको छ। यसले दर्शक र श्रोतालाई प्रेमको एक गहिरो भावानुभूति यात्रामा लैजान सफल देखिन्छ।

काठमाडौँको मण्डला थिएटरमा एक फरक खालको नाटक ग्राण्ड रिहर्सल’को नियमित मञ्चन भइरहेको छ।

यो नाटक परम्परागत कथा भन्दा अलि अलग छ। यहाँ कथा भन्दा बढी ‘अभ्यास’ नै कथा बनेको छ। अभ्यासकै क्रममा साना–साना गल्तीहरू कसरी ठूला अव्यवस्थामा बदलिन्छन् भन्ने दृश्यहरूले नाटक अगाडि बढ्छ। कलाकारहरूले संवाद बिर्सिन्छन्, एकअर्कासँग तालमेल बिग्रिन्छ, मञ्चका सामग्री बिग्रिन्छन्त र यिनै कमजोरीहरू नै दर्शकका लागि मुख्य मनोरञ्जन बन्छन्।

बेलायती समूह ‘मिस्चिफ थिएटरका हेनरी लुइस,जोनाथन सायर र हेनरी शिल्ड्स को हास्य शैलीबाट प्रभावित यो नाटकलाई अनुप न्यौपाने र उमेश तामाङले नेपाली परिवेशमा ढालेका हुन्। निर्देशन पनि तामाङकै रहेको छ।

‘नाटकभित्रको नाटक’ शैलीमा बनेको यस प्रस्तुतिले एउटा फरक सन्देश दिन्छ। मञ्चमा देखिने त्रुटि र संघर्ष पनि कलाकै हिस्सा हुन्। पूर्णता होइन, अपूर्णतामै पनि सौन्दर्य हुन्छ भन्ने भाव नाटकले सरल तरिकाले देखाउँछ।

नाटकमा अनुप न्यौपानेसँगै मिलन कार्की, सुदीप खतिवडा, रुजा राउत, रक्षा थापा, सन्तोष गिरी, श्रीशेष श्रेष्ठ, अमिर ताम्राकार, सुजन घिमिरे, बलबहादुर राई र राजाबाबु कार्कीले अभिनय गरेका छन्।

जेठ ३ गतेसम्म चल्ने यो नाटक करिब १ घण्टा ३० मिनेट लामो छ। सोमबारबाहेक हरेक साँझ ५:३० बजे र शनिबार दिउँसो १:३० बजे अतिरिक्त शो सहित मञ्चन भइरहेको छ।

नेपाली चलचित्र क्षेत्रका दिग्गज निर्देशक तुलसी घिमिरे को बहुप्रतीक्षित फिल्म पहाड नयाँ वर्ष २०८३ को पहिलो दिनदेखि देशभर प्रदर्शनमा आएको छ। करिब एक दशकपछि घिमिरेको ठूलो पर्दामा कमब्याक भएकाले फिल्मप्रति दर्शकको उत्साह उल्लेखनीय देखिएको छ।

फिल्म ‘पहाड’ ले विदेश पलायनले रित्तिँदै गएका पहाडी गाउँ, बेरोजगारी, पानी अभाव र सामाजिक–आर्थिक चुनौतीलाई मार्मिक रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। घिमिरेकै कथा, पटकथा र संवाद रहेको फिल्मले ‘घर फर्किनु’ भन्ने भावनात्मक सन्देश पनि दिन्छ। प्रिमियरमा दर्शक तथा कलाकारहरूले यसलाई मौलिक र संवेदनशील फिल्मका रूपमा प्रतिक्रिया दिएका छन्।

दार्जिलिङमा सन् १९५१ मा जन्मिएका घिमिरेले हिन्दी फिल्ममा सम्पादन र सहायक निर्देशनबाट करियर सुरु गरेका थिए। ‘बाँसुरी’ (१९८१) बाट नेपाली निर्देशनमा प्रवेश गरेका उनले कुसुमे रुमाल, लाहुरे, चिनो, देउता, दर्पण छाया जस्ता हिट फिल्म दिएका छन्।

‘दर्पण छाया २’ पछि विश्राममा रहेका उनले ‘पहाड’ मार्फत पुनरागमन गरेका हुन्। फिल्ममा मदनकृष्ण श्रेष्ठ, सुनील थापा, शिव श्रेष्ठ, बिपिन कार्की, प्रियंका कार्की लगायत कलाकार छन् भने उनकी छोरी पञ्चमी घिमिरे पनि देखिएकी छन्।

नेपालमा रिलिजसँगै फिल्म अप्रिल १७ देखि अमेरिका, अस्ट्रेलिया र न्यूजिल्यान्डमा पनि प्रदर्शन हुँदैछ। नयाँ वर्षमा पारिवारिक रूपमा हेर्न योग्य फिल्मका रूपमा ‘पहाड’ प्रतीक्षा गरिएको छ।