बर्खायाम सुरु भएसँगै काठमाडौँ उपत्यकामा यतिबेला तोप चराको रमाइलो चहलपहल देखिन थालेको छ। आकर्षक शैलीमा गुड बुन्ने सीपका कारण चिनिने यी चराको कला देखेर जो–कोही मोहित बन्ने गरेका छन्।

बढ्दो शहरीकरणका कारण चराचुरुङ्गी विस्थापित हुँदै गए पनि काठमाडौँको बल्खु क्षेत्रमा रहेको एक रुखमा अहिले तोप चराको ठूलो हुल गुड बनाउन व्यस्त देखिन्छ।

विशेषगरी भाले तोप चराले पोथी चरालाई आकर्षित गर्न निकै मेहनतका साथ कलात्मक गुड निर्माण गर्ने गर्छन्। हरिया घाँसका त्यान्द्रा र साना तिन्का संकलन गर्दै उनीहरू आकर्षक आकारका गुड बुन्न होडबाजीमा उत्रिएका छन्।

बर्खायामसँगै उपत्यका वरपर देखिने यी चराको गुड बनाउने कला प्रकृतिको अनुपम दृश्य बनेको छ।

तस्बिरमा हेर्नुहोस् — तोप चराको आकर्षक गुड निर्माण कला र रमाइला दृश्यहरू।

ललितपुर स्थित आर्टूडियो इजरायली कलाकार ओहार मोरं मंकको ‘ह्वेर द वाटर फल्स’ नामक एकल कला प्रदर्शनी हुने भएको छ।

आर्टुडियो इन्टरनेशनल आर्टिस्ट रेसिडेन्सी अन्तर्गत कलाकारको काठमाडौं बसाइँका क्रममा तयार गरिएको उक्त प्रदर्शनी हुने भएको हो।

आगामी २९ मे २०२६ मा साँझ ६ बजे आर्टूडियो नेपालको पाटन विङ, नकबहिलस्थित आर्टुडियोमा प्रदर्शनीको उद्घाटन गरिने आयोजकले जनाएको छ। प्रदर्शनी सर्वसाधारणका लागि ३० मेदेखि २ जुनसम्म बिहान ११ बजेदेखि बेलुका ५ बजेसम्म खुला रहनेछ।

काठमाडौंमा गरिएको अनुसन्धान, अवलोकन र अनुभवका आधारमा विकसित प्रदर्शनीले नेपालका परम्परागत हिटी पानी प्रणाली, धार्मिक तथा सांस्कृतिक अभ्यास तथा दैनिक जीवनका अदृश्य संरचनालाई केन्द्रमा राखेको छ। प्रदर्शनीमार्फत स्मृति, भक्ति, दृश्यता र सामूहिक जिम्मेवारीजस्ता विषयलाई कलात्मक ढंगले प्रस्तुत गरिएको आयोजकको भनाइ छ।

भिडियो, इन्स्टलेसन तथा नयाँ मिडिया माध्यम प्रयोग गरी तयार गरिएका कलाकृतिहरूमा पानीलाई केवल भौतिक आवश्यकताको रूपमा नभई स्मृति, विश्वास, हेरचाह र रूपान्तरणको प्रतीकात्मक माध्यमका रूपमा चित्रण गरिएको छ। प्रदर्शनीले देखिने र नदेखिने संरचनाबीचको सम्बन्ध उजागर गर्दै समाजले कसरी सम्झन्छ, परिवर्तन गर्छ र बिर्सन्छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ।

आर्टुडियोका अनुसार “ह्वेर द वाटर फल्स”ले परम्परा र परिवर्तनबीचको सम्बन्धलाई केन्द्रमा राख्दै सांस्कृतिक स्मृति समयसँगै कसरी निर्माण र पुनःकल्पना हुन्छ भन्ने विषयमा चिन्तन प्रस्तुत गर्छ।

प्रदर्शनी एआईआर अन्तर्गतको कलाकार आवासीय अभ्यासको परिणाम भएको जनाइएको छ। आर्टुडियोले अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार आवास कार्यक्रमलाई नेपालको समकालीन कला क्षेत्रलाई विश्वव्यापी संवाद, अनुसन्धान र सिर्जनात्मक आदानप्रदानसँग जोड्ने दीर्घकालीन अभ्यासका रूपमा अघि बढाइरहेको जनाएको छ।

आर्टुडियोका संस्थापक तथा समकालीन कलाकार कैलाश श्रेष्ठले अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार आवास कार्यक्रम नेपाललाई समकालीन कलाको विश्वव्यापी केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने दीर्घकालीन दृष्टिकोणसँग जोडिएको बताए।

लामो समयदेखि बौद्ध दर्शन तथा चर्या नृत्य क्षेत्रमा योगदान दिँदै आउनुभएका गुरु यज्ञमान पति बज्राचार्यलाई काठमाडौंमा विशेष सम्मान गरिएको छ।

काठमाडौंको राष्ट्रिय नाचघरमा काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको प्रमुख आतिथ्यमा युनेस्को र काठमाडौं सिटी अफ फिल्म्सद्वारा आयोजित “चर्या प्रवाह” कार्यक्रममा उहाँलाई सम्मान प्रदान गरिएको हो।

नेपा: डान्स एकेडेमी, बौद्ध दर्शन अध्ययन पुचः र नेपा सांस्कृतिक पुचःको सहकार्यमा आयोजित कार्यक्रममा विभिन्न कलाकारहरूले चर्या नृत्य प्रस्तुत गर्दै गुरु बज्राचार्यप्रति सम्मान व्यक्त गरेका थिए।

सम्मान ग्रहणपछि मन्तव्य व्यक्त गर्दै गुरु यज्ञमान पति बज्राचार्यले कार्यक्रमको वातावरण अत्यन्त आध्यात्मिक र भावुक रहेको बताउनुभयो। उहाँले यस्ता सांस्कृतिक कार्यक्रम दुर्लभ हुने उल्लेख गर्दै आफ्नो जीवनको सार्थकता महसुस भएको प्रतिक्रिया दिनुभयो।

कार्यक्रममा कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले गुरु बज्राचार्यले जात, उमेर वा समुदायको भेदभाव नगरी सबैलाई समान रूपमा शिक्षा प्रदान गर्दै आएको बताउनुभयो।

कार्यक्रमको संयोजन रीना महर्जन, रोहिया महर्जन र गम्भीर मान सिंहले गर्नुभएको थियो भने सञ्चालन सदिक्ष्या श्रेष्ठले गर्नुभएको थियो। आयोजकका अनुसार “चर्या प्रवाह” कार्यक्रमले नेपालको अमूल्य अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ।