काठमाडौंको दक्षिण–पश्चिम क्षेत्रमा अवस्थित बल्खु चोक ऐतिहासिक महत्व बोकेको प्रमुख यातायात केन्द्रका रूपमा परिचित छ।

‘बल्खु’ नामको उत्पत्तिबारे विभिन्न जनश्रुति पाइन्छन्। कतिपयका अनुसार हिमाली भेगका मानिसले लगाउने ‘बख्खु’ शब्दबाट अपभ्रंश भई ‘बल्खु’ बनेको हो भने, नजिकै बग्ने बल्खु खोलाका कारण पनि यो नाम रहन गएको मानिन्छ। लिच्छविकालमै यो क्षेत्र महत्वपूर्ण सुरक्षा विन्दु र व्यापारिक केन्द्रका रूपमा विकसित भएको इतिहास छ।

हाल बल्खु चोकबाट चक्रपथ हुँदै कलङ्की, एकान्तकुना र कोटेश्वर पुग्न सकिन्छ भने बल्खु–दक्षिणकाली सडकमार्फत चोभार, फर्पिङ हुँदै दक्षिणकाली मन्दिरसम्म जोडिन्छ। यस्तै, यहाँबाट कीर्तिपुर र त्रिभुवन विश्वविद्यालय क्षेत्र पनि सजिलै पुगिन्छ।

आज बल्खु चोक देशकै ठूलो तरकारी तथा फलफूल बजार र त्रिभुवन विश्वविद्यालयको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयका कारण अत्यन्त व्यस्त केन्द्र बनेको छ।

बल्खु चोक र यस वरपरको क्षेत्रको ड्रोन फोटो हेरौं-

काठमाडौंको नेपाल कला परिषद् मा ‘उर्लँदो नदीसरी, महिला र परिवर्तनका कथाहरू’ शीर्षकको कला प्रदर्शनी आयोजना गरिएको छ।

सृजनालय ले आयोजना गरेको यस प्रदर्शनीमा १५ कलाकारका १० कला–श्रृंखला र १० कथा समेटिएका छन्।

प्रदर्शनीले महिलाका संघर्ष, अनुभव र नेतृत्वका कथालाई उजागर गर्दै समाजमा सकारात्मक परिवर्तनको सन्देश दिएको छ।

काठमाडौंस्थित ऐतिहासिक घण्टाघर हाल जीर्णोद्धारको प्रक्रियामा रहेको छ।

प्रधानमन्त्री वीरशमशेर जंगबहादुर राणा शासनकालमा निर्माण गरिएको यो धरोहर २०७२ सालको नेपाल भूकम्प २०७२ बाट गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त बनेको थियो। भूकम्पपछि लामो समयसम्म पुनर्निर्माणमा ढिलाइ हुँदा संरचना झन् जीर्ण बन्दै गएको थियो।

हाल पुरातत्त्व विभाग र राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण ले विस्तृत परियोजना तयार गरी पुनर्निर्माणको काम अगाडि बढाइरहेका छन्। सोही क्रममा त्रिचन्द्र क्याम्पस का ऐतिहासिक भवनहरूसँगै घण्टाघरको पुनःनिर्माण भइरहेको छ।

भूकम्पले त्रिचन्द्र क्याम्पसका भवनहरूमा समेत ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो। पुनर्निर्माणमा भएको ढिलाइप्रति विद्यार्थी तथा पूर्वविद्यार्थीहरूले “सेभ त्रिचन्द्र” जस्ता अभियानमार्फत दबाब सिर्जना गरेका थिए।

त्यसपछि २०७८/७९ को बजेटमार्फत तत्कालीन अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा ले पुरानै स्वरूप झल्किने गरी पुनर्निर्माण गर्ने घोषणा गरेका थिए।