काठमाडौं — नेपाल टेलिभिजनमा प्रसारण हुँदै आएको गुरुङ भाषाको कार्यक्रम ‘हाम्रा कुरा’मा गुरुङ समुदायको मृत्युपछिको संस्कार अर्घुँ र त्यसमा निर्माण गरिने जग्गेको महत्वबारे विशेष सामग्री प्रस्तुत गरिएको छ।

कार्यक्रम सञ्चालक अनिता गुरुङले दर्शकलाई स्वागत गर्दै गुरुङ भाषा, संस्कार, संस्कृति तथा गाउँघरका परम्परागत गतिविधिको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै आएको बताइन्।

यसपटकको कार्यक्रममा लमजुङको बेशिशहर नगरपालिका–१० निवासी स्वर्गीय तिर्थ बहादुर घलेको अर्घुँको सन्दर्भमा जग्गे निर्माण प्रक्रिया र त्यसमा प्रयोग हुने धार्मिक सामग्रीबारे जानकारी दिइएको थियो। कार्यक्रममा लामा, प्हच्यु, क्ह्याब्रे तथा बोन्पोहरूले आ–आफ्नो विधिअनुसार जग्गेमा राखिने सामग्री र तिनको धार्मिक अर्थबारे व्याख्या गरिएको थियो।

जग्गेमा धर्मपाल गुरु, गुरु रिन्पोछे (पद्मसंभव), महाकाल, बज्रपाणि, पाल्देन लामा लगायतका देवताका प्रतीकात्मक आकृति राखिने र यी सबैले मृतक आत्माको मार्गदर्शन तथा संरक्षण गर्ने विश्वास रहेको कार्यक्रममा उल्लेख गरिएको थियो। त्यस्तै, मृतकको आत्मा बोलाउनका लागि विशेष संरचना ‘किलखोर’ तयार गरिने र त्यसमा चोखो पानी, प्रतीकात्मक शरीर (ओदान) तथा मृतकसँग सम्बन्धित वस्तुहरू राखिने परम्परा पनि देखाइएको थियो।

अर्घुँमा १०० वटा ‘स्हिटो’ पूजा गर्ने चलन रहेको, जसमा ४२ शान्त र ५८ क्रोधित देवताको पूजा गर्नुपर्ने धार्मिक मान्यता रहेको जानकारी पनि कार्यक्रममा दिइयो। यसरी सम्पूर्ण विधि सम्पन्न भएपछि मात्र मृतकको आत्माले मुक्ति पाउने विश्वास गरिन्छ।

कार्यक्रममा गुरुङ लामाको मुखबाटै यी धार्मिक विधि र तिनको अर्थबारे जानकारी प्रस्तुत गरिएको थियो। ‘हाम्रा कुरा’ले यस्ता सामग्रीमार्फत गुरुङ समुदायको मौलिक परम्परा उजागर गर्दै आएको छ।

कार्यक्रमको अन्त्यमा सञ्चालक गुरुङले दर्शकलाई धन्यवाद दिँदै आगामी दिनमा पनि यस्तै सांस्कृतिक विषयवस्तु लिएर आउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।

काठमाडौंमा जारी नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव (निफ) अन्तर्गत आयोजित विशेष सत्रमा रमेश सिप्पी र राजेश हमाल बीच रोचक संवाद भएको छ। पर्यटन बोर्डको हलमा शुक्रबार सम्पन्न कार्यक्रममा सिप्पीले आफ्नो चर्चित फिल्म शोले निर्माण अनुभव साझा गरे।

उनले सलीम–जावेदसँगको सहकार्यलाई फिल्म सफलताको मुख्य आधार माने। सानो अवधारणाबाट विकसित भएको कथालाई वेस्टर्न शैलीबाट प्रेरित गर्दै निर्माण गरिएको उनले बताए। छायांकनका लागि बेंगलुरू नजिकै सेट तयार गर्न करिब ६ महिना लागेको उल्लेख गरे।

सुरूमा ‘शोले’लाई असफल भनिए पनि छैटौं हप्तापछि ठूलो हिट बनेको उनले स्मरण गरे। प्रविधिले कथा र भावनालाई ओझेलमा पार्न नहुने धारणा राख्दै उनले अहिलेका दर्शक झन् सचेत भएको बताए। कार्यक्रम करिब एक घण्टा चलेको थियो।

राष्ट्रप्रेम, एकता र सामूहिक जिम्मेवारीको भावनाले ओतप्रोत देशभक्ति गीत ‘देश हो बगैंचा’ सार्वजनिक भएको छ।

देशलाई सुन्दर बगैंचासँग तुलना गर्दै हरेक नागरिकलाई त्यसको ‘माली’ का रूपमा चित्रण गरिएको यस गीतले गुनासोभन्दा कर्म र समर्पणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सन्देश दिएको छ।

गीतकार बलदेव थापा ले लेखेको यस गीतमा बबिना भट्टराई को स्वर तथा संगीत रहेको छ। उनलाई स्वरमा प्रेक्षा लम्साल, ममता गुरुङ, केशव बादी, ऐ.जे अजु र निर्मल दियालीले साथ दिएका छन्। सामूहिक स्वर प्रयोगले गीतमा एकता र सहकार्यको भाव थपिएको छ। एरेन्ज पुरुषोत्तम सुवेदीले गरेका हुन् भने ड्रिम्स स्टुडियोमा प्रकाश के.सीले रेकर्ड, मिक्सिङ र मास्टरिङ गरेका छन्।

‘बबिना भट्टराई’ अफिसियल युट्युब च्यानलबाट सार्वजनिक गरिएको भिडियोमा प्रेम खनालसहित कलाकारहरूको अभिनय देख्न सकिन्छ। भिडियोमा राष्ट्रिय झण्डासहित प्रस्तुत दृश्यहरूले राष्ट्रभावलाई थप सशक्त बनाएको छ।

गीतको अडियो इमेज एफ.एम. ९७.९ मा हरिराम पौडेलले सञ्चालन गर्ने ‘मेचीदेखि महाकालीसम्म’ कार्यक्रममा प्रत्यक्ष प्रसारणमार्फत सार्वजनिक गरिएको थियो। कार्यक्रममा सर्जकहरूले गीतको सन्देशबारे चर्चा गरेका थिए।

गीतमा नेपालको प्राकृतिक वैभव, हिमाल–पहाड–तराईको विविधता र सामाजिक सद्भावको महत्त्वलाई काव्यात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। “देश हो बगैंचा, हामी सबै हौं माली” भन्ने स्थायी हरफमार्फत गीतले राष्ट्रप्रेमलाई भावनात्मक नाराभन्दा माथि उठाएर जिम्मेवार नागरिकको भूमिकामा जोड दिएको छ।

निर्वाचनको माहोलबीच सार्वजनिक भएको यो गीतले सकारात्मक ऊर्जा थप्दै देश निर्माणमा सक्रिय सहभागिताको सन्देश प्रवाह गरेको छ। ‘देश हो बगैंचा’ केवल सांगीतिक प्रस्तुति मात्र नभई नागरिक दायित्व र एकताको अभियानात्मक अभिव्यक्ति बनेको छ।