Connect with us

lifestyle

गुरुङ जातीको एउटा मौलिक परम्परा

Published

on

गुरुङ जाति, गुरुङ समुदाय वा तमु नेपालको पश्चिमाञ्चल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक मुलवासी भुमिपुत्र मंगोल वर्ण को समुदाय हुन्।

मुख्यतय गुरुङ समुदाय गण्डकी अञ्चलमा बसोबास गर्दछन्, खासगरि लमजुङ, कास्की, तनहुँ, गोर्खा, पर्वत, स्याङ्जा र अन्नपूर्ण हिमशृङ्खला आसपास मनाङ जिल्लाहरूमा गुरुङहरूको बाहुल्यता रहेको छ।

कोही बागलुङ, ओखलढुङ्गा र ताप्लेजुङ जिल्लाहरूमा र माछापुच्छ्रे आसपास पनि बसोबास गर्दछन्। थोरै सङ्ख्यामा भएपनि सिक्किम र भुटानमा समेत बसेको अनुमान गरिन्छ।

जन्मदेखि मरणसम्मका संस्कार र परम्परा तथा प्राचिन पौणीरक जातिया सांस्कृतिका धनी, तमु (गुरुङ)को आफ्नै रीतिरिवज, चाड पर्ब सम्बन्धि आफ्नै विशिष्ट परम्परा अझैसम्म रहेको पाइन्छ।

यस जातिको पुर्खौली धर्म, बोन धर्मानुसार जस आन्तर्गत, गुरुङहरूको मुल चाड पर्वहरूमा क्रमशः ल्होसार (पौष १५), माँङी त्ह्ये (माघे संक्रान्ति), खे कु त्ह्ये (फाल्गुन पूर्णिमा), चैत्रको ३ मंगलबार (ट्हो त्हेँ) गाउँ बार्ने, चैते दशैं, खेकु माँङी थेब त्ह्ये (वैशाख पूर्णिमा), क्ह्वोइडुलु मार (श्रावण संक्रान्ति), ख्योदो म्हाँमै त्ह्ये (भदौ पूर्णिमा) आदि हुन्।

यो गोरखा जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने बार्पाक सुलिकोट गाउँपालिका वडा नम्बर ८ मा पर्ने जराङ्ग गाउँको गुरुङ समुदायको चैते दशैँको पुजा हो।

प्रकृतिपुजक गुरुङ समुदायको पितृ तथा देवताहरु पौराणिककाल देखि नै वोन धर्म अनुसार बन जंगलमा नै हुन्छन। उनीहरु यसरि नै चाड वाडमा गोठ जंगलमा गैर सामुहिक रुपमा पुजाआजा गर्ने गर्छन। यो नै गुरुङ समुदायको मौलिक धर्म संस्कृति परम्परा हो।

साविक पन्द्रुङ्ग गाविस वडा नम्बर १ मा पर्ने यो गुरुङ समुदायले आफ्नो पुर्खाले गर्दै आएको परम्परागत संस्कृतिलाई निरन्तरता दिएको छ। यस्तो संस्कृति सम्पदा नै उनीहरुको मौलिक सम्पत्ति हो। नयाँ पुस्ताले सिक्न र आफ्नो धर्म सस्कृति रितिरिवाज जान्न यस्ता चाड वाड मनाईराख्न जरुरि छ। यो गुरुङ समुदायको आफ्नो परम्परा भए पनि यसले सिंगो नेपालको अस्तित्व वोकेको छ।

Continue Reading
Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Art

सहिद महर्जन र घाइते फोटो पत्रकार ढुंगानाको कला प्रदर्शनी

Published

on

जेनजी आन्दोलन भएको एक वर्ष पुगेको अवसरमा कलाकार तथा आन्दोलनका सहिद विनोद महर्जन र आन्दोलनका क्रममा घाइते भएका फोटो पत्रकार दिपेन्द्र ढुंगानाको कला तथा तस्बिर प्रदर्शनी काठमाडौंको नक्सालस्थित नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको चन्द्रमानसिंह मास्के ग्यालरीमा भइरहेको छ।

महर्जन र ढुंगानाको सिर्जना, जीवनसंघर्ष, स्मृति तथा कलात्मक योगदानलाई सम्मानपूर्वक स्मरण गर्दै प्रतिष्ठानले प्रदर्शनी आयोजना गरेको हो। प्रदर्शनीमा जेनजी आन्दोलनका क्रममा ढुंगानाले खिचेका तस्बिरसमेत राखिएका छन्।

ललितपुर महानगरपालिका–७, पाटन सुन्धारा–दुपातका महर्जन मूर्तिकला, काष्ठकला, धातुकला, चित्रकला तथा परम्परागत कलाका विभिन्न विधामा दक्ष थिए। उनका कलाकृति मलेसिया, चीन, थाइल्यान्डलगायत युरोपका विभिन्न देशसम्म पुगेका थिए। जेनजी आन्दोलनका क्रममा नयाँ बानेश्वरस्थित संसद् भवनतर्फ अघि बढिरहेको प्रदर्शनमा अग्रपंक्तिमा रहेका उनको गोली लागेर मृत्यु भएको थियो।

फोटो पत्रकार ढुंगाना काठमाडौंलाई केन्द्र बनाएर नयाँ पत्रिका दैनिकमा कार्यरत छन्। २०८२ भदौ २३ गते नयाँ बानेश्वरमा आन्दोलनको फोटो खिचिरहेका बेला हिंसा भड्किएपछि उनको कानमुनि घाँटी नजिकै रबरको गोली लागेको थियो।

भदौ २८ गतेसम्म चल्ने प्रदर्शनीमा उनले घटनाअघि खिचेका तस्बिर राखिएका छन्। तस्बिरहरूले जेनजी आन्दोलनको उक्त ऐतिहासिक दिनलाई फोटो पत्रकारको दृष्टिबाट प्रस्तुत गरेका छन्।

Continue Reading

entertainment

गोकर्णमा कुशे औंसी

Published

on

नेपाल फोटो लाईब्रेरी

काठमाडौंको गोकर्णमा कुशे औंसी अर्थात् बाबुको मुख हेर्ने दिनका अवसरमा श्रद्धालुको ठूलो भीड लागेको छ।

दिवंगत पितृको स्मरण तथा जीवित बुबाप्रति सम्मान प्रकट गर्न बिहानैदेखि गोकर्णेश्वर क्षेत्रमा भक्तजनको चहलपहल बढेको हो। गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिर परिसरमा श्रद्धालुहरूले बागमती नदीमा स्नान गरी दिवंगत पितृका नाममा श्राद्ध, तर्पण तथा पिण्डदान गरेका छन्।

देशका विभिन्न स्थानबाट आएका भक्तजनहरू गोकर्ण पुगेका छन्। बाबु नहुनेहरूले पितृको सम्झनामा श्राद्ध तथा तर्पण गर्ने र जीवित बुबा हुनेहरूले मिठा परिकार तथा नयाँ कपडालगायत सामग्री दिएर सम्मान गर्ने चलन छ।

कुशे औंसीलाई ऋषितर्पणी औंसी तथा गोकर्ण औंसीका रूपमा समेत चिनिन्छ। यस दिन घरमा धार्मिक कार्यमा प्रयोग गरिने कुश भित्र्याउने परम्परा छ।

श्रद्धालुको भीड बढेसँगै गोकर्ण क्षेत्रमा सुरक्षा तथा आवागमन व्यवस्थापनका लागि सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ।

Continue Reading

entertainment

जेनजी सहिद स्मृति दिवस

Published

on

काठमाडौंको बानेश्वरमा जेनजी सहिद स्मृति दिवसमा कार्यक्रम भएको छ।

जेनजी सहिद कल्याणकारी समाजले आयोजना गरेको कार्यक्रम गृहमन्त्री सुधन गुरूङले उद्घाटन गरेका छन्।

कार्यक्रममा कानुन मन्त्री सोबिता गौतम, पूर्वाधार मन्त्री सुनिल लम्साल, भूमि मन्त्री प्रतिभा रावल, पर्यटन मन्त्री गनेश पौडेल, नवप्रवर्तन मन्त्री महावीर पुन, स्वास्थ्य मन्त्री निशा मेहतालगायत सहभागी छन्।

गत वर्ष भएको जेनजी आन्दोलनमा ७६ जनाको निधन भएको थियो।

Continue Reading

Facebook

Trending

Copyright © 2026 streetnepal.com