Connect with us

Feature

ईतिहास बन्यो नेपालकै पुरानो सुकुम्बासी बस्ती

Published

on

काठमाडौँको सहरी विकास र नदी सभ्यताको इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण अध्याय औपचारिक रूपमा बन्द भएको छ। नेपालकै सबैभन्दा पुरानो मानिने बल्खु सुकुम्बासी बस्ती अब इतिहास बनेको छ—यसको भौतिक अस्तित्व पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छ।

बल्खु र टेकु (वंशीघाट) क्षेत्रका यी बस्तीहरूको सुरुआत २०४० को दशकतिर भएको मानिन्छ। २०४६ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि ग्रामीण भेगबाट रोजगारी र अवसरको खोजीमा काठमाडौँ भित्रिनेहरूको संख्या बढ्दै गयो। बागमती र विष्णुमती नदी किनारका सरकारी जमिनमा साना टहराहरूबाट सुरु भएको बसोबास विस्तारै ठूलो बस्तीमा परिणत भयो।
विशेषगरी २०५२ सालपछि सुरु भएको सशस्त्र द्वन्द्वले गाउँबाट विस्थापित भएका हजारौँ मानिसहरूका लागि बल्खु र टेकु क्षेत्र आश्रयस्थल बने। करिब चार दशकसम्म यी बस्तीहरू केवल बसोबासको केन्द्र मात्र होइन, काठमाडौँको अनौपचारिक श्रम बजारको आधार समेत बने।

सरकारले बागमती र विष्णुमती नदीको संरक्षण, सौन्दर्यकरण तथा अतिक्रमण हटाउने उद्देश्यसहित ‘बागमती सभ्यता एकीकृत विकास’ कार्यक्रम अघि बढायो। यही योजनाअन्तर्गत नदी किनारका सुकुम्बासी बस्तीहरू हटाउने निर्णय गरियो।
धेरै पटकको सूचना र चेतावनीपछि पनि बस्ती खाली नभएपछि अन्ततः डोजर प्रयोग गरेर संरचनाहरू हटाइयो। यससँगै, दशकौँदेखि उभिएको बल्खु सुकुम्बासी बस्तीको भौतिक स्वरूप पूर्ण रूपमा समाप्त भयो। सरकारले यसलाई कानुनी राज्यको कार्यान्वयन र व्यवस्थित सहर निर्माणतर्फको महत्वपूर्ण कदमको रूपमा व्याख्या गरेको छ।

भौतिक संरचना हटे पनि यसले उठाएका सामाजिक र मानवीय प्रश्नहरू भने अझै जीवित छन्। वर्षौँदेखि त्यहाँ बसोबास गर्दै आएका धेरै परिवारहरू अहिले अनिश्चितताको अवस्थामा छन्।
सरकारले वास्तविक सुकुम्बासीहरूलाई नागार्जुन क्षेत्रमा स्थानान्तरण गर्ने योजना अघि सारेको भए पनि सबैको दीर्घकालीन व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। आवास, रोजगारी र सामाजिक सुरक्षाको सुनिश्चितता अझै प्रमुख बहसको विषय बनेको छ।

बल्खु सुकुम्बासी बस्तीको अन्त्यले काठमाडौँलाई स्वच्छ, व्यवस्थित र योजनाबद्ध सहर बनाउने दिशामा एउटा ठुलो परिवर्तन संकेत गरेको छ। तर सँगै यसले सामाजिक न्याय, भूमिहीनको अधिकार र समावेशी सहरी विकासको प्रश्नलाई झन् गम्भीर बनाएको छ।


अब बल्खु सुकुम्बासी बस्ती इतिहास बनेको छ—तर यसले छाडेका प्रश्नहरू अझै वर्तमानमै छन्।

Continue Reading
Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

entertainment

तस्विरमा घाँटु भोज

Published

on

तमु समाज तनहुँले काठमाडौँमा घाँटु भोजको आयोजना गरेको छ।

तमु गुरुङ समुदायले बैशाख पुर्णिमा अर्थात चण्डीपुर्णिमामा नचाइने मौलिक नृत्य घाटु नाच सेलाउए पश्चात घाटुभोजको आयोजना गर्ने गर्दछ।

बुद्ध जयन्ति अर्थात् बैशाख पुर्णिमाको बेला तीनदिन सम्म गुरुङ समुदायले लोक कथामा आधारित घाँटु नाच नाच्ने गरिदै आएको छ। यस पटक पनि भर्खरै घाँटु नाच सकिएको छ तसर्थ घाटु भोज अर्थात घाटु खोएको आयोजना गरिएको छ।

घाटु धुरे संगै गुरुङ समुदायले आफ्नो मौलीक नृत्य चुड्काको शुरुवात गर्ने गर्छन। यसै विच काठमाडौँको मनमैजुमा तमु समाज तनहुँले शनिबार घाटु भोजको आयोजना गरेको छ।

काठमाडौँमा रहेका विभिन्न तमु गुरुङ समुदायका मानिसहरुको उपस्थितिमा उक्त घाटु भोज सम्पन्न भएको छ। निम्तालु हरुले आ-आफ्नो समाजको तर्फबाट घाटुभोजमा चुड्का नाच देखाउने गरेको छ।

चुड्का नाचका केहि तस्विरहरु :

Continue Reading

Feature

भक्तपुरको सबैभन्दा चर्चित अधुरो भवन

Published

on

भक्तपुरको मध्यपुर थिमि–राधे राधे चोकमा रहेको अग्लो र अधुरो भवन धेरै वर्षदेखि स्थानीय तथा यात्रुहरूको चासोको विषय बनेको छ।

अरनिको राजमार्गबाट सजिलै देखिने यो भवन करिब १७ तला अग्लो छ र भक्तपुर क्षेत्रकै एक प्रमुख चिनारीजस्तै बनेको छ।

सुरुमा यस भवनलाई अत्याधुनिक लक्जरी होटलका रूपमा सञ्चालन गर्ने योजना बनाइएको थियो। होटलसँगै व्यापारिक कम्प्लेक्स र कार्यालयहरू पनि राख्ने लक्ष्य थियो। धेरै मानिसले यो भवन भारतीय अभिनेता गोविन्दाको भएको भन्ने विश्वास गरे पनि त्यो सत्य होइन।

DCIM\107MEDIA\DJI_0049.JPG

गोविन्दा एक पटक भवन अवलोकनका लागि आएका कारण यस्तो हल्ला फैलिएको हो। वास्तवमा यो परियोजना नेपाली व्यावसायिक समूह शौरभ ग्रुप तथा अन्य लगानीकर्तासँग सम्बन्धित रहेको बताइन्छ।

निर्माण कार्य सन् २०१७ तिरबाट रोकिएको मानिन्छ। विदेशी लगानी, लगानीकर्ताबीचको विवाद, कानुनी प्रक्रिया तथा आर्थिक व्यवस्थापनका समस्या जस्ता कारणले काम अघि बढ्न नसकेको बताइन्छ।

साथै, यति ठूलो संरचना निर्माण गर्दा आवश्यक पर्ने केही प्राविधिक तथा प्रशासनिक प्रक्रियाले पनि परियोजना प्रभावित भएको चर्चा छ।

वर्षौंदेखि अधुरो अवस्थामा रहेको यो भवनको सुरक्षाबारे पनि चिन्ता व्यक्त हुँदै आएको छ। झ्याल–ढोका नलागेको र खुला अवस्थामा रहेको संरचना घाम, पानी र मौसमको असरमा परिरहेको छ।

स्थानीयवासी तथा प्राविधिकहरूका अनुसार यसको नियमित परीक्षण र उचित व्यवस्थापन आवश्यक छ। सांस्कृतिक सम्पदाले चिनिएको भक्तपुरमा यो अधुरो भवन अहिले पनि रहस्य र चासोको विषय बनेको छ।

Continue Reading

entertainment

बेलायतमा क्याब्जे ग्याङ खाङ रिन्पोछेद्वारा २१ जम्भला अभिषेक तथा विशेष धर्मदेशना

Published

on

लन्डन (बेलायत) — परम पूज्य क्याब्जे ग्याङ खाङ रिन्पोछेको विशेष उपस्थितिमा २१ जम्भला अभिषेक तथा विशेष धर्मदेशना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।

बुद्धिष्ट गुम्बा रेडिङ यूकेको आयोजनामा आइतबार अल्डरसटस्थित एम्पायर हलमा आयोजित कार्यक्रममा बेलायतका विभिन्न क्षेत्रबाट आएका ७ सयभन्दा बढी भक्तजनहरूको सहभागिता रहेको थियो।

उक्त अवसरमा १५ जना धर्मगुरुको सहभागितामा विशेष जम्भला पूजा सञ्चालन गरिएको थियो।

कार्यक्रममा विश्वप्रसिद्ध तिब्बती बौद्ध धर्मगुरु ग्याङ खाङ रिन्पोचेले सहभागीहरूलाई २१ जम्भला (कुबेर) को पवित्र अभिषेक प्रदान गर्नुका साथै बुद्ध धर्म, करुणा, प्रज्ञा तथा आध्यात्मिक जीवनसम्बन्धी विशेष प्रवचन दिएका थिए। प्रवचन चिनियाँ, भोट तथा अंग्रेजी भाषामा गरिएको थियो।

कार्यक्रमको प्रमुख आकर्षणमध्ये धर्मगुरु हलभित्र प्रवेश गर्दा सम्मानस्वरूप घिर्लिङ र पाइपरको धुन बजाइएको थियो। उपस्थित भक्तजनहरू हातमा खादा लिएर लामबद्ध रूपमा उभिएर गुरुको स्वागत गरेका थिए।

हलभित्र प्रवेशपछि गुरुलाई आसन ग्रहण गराइएपछि उपस्थित सबैले करिब चार मिनेटसम्म उभिएर पाइपरको धुनसहित सम्मान व्यक्त गरेका थिए।

सो अवसरमा बुद्धिष्ट गुम्बा रेडिङ यूकेका मूल गुरु श्रद्धेय खेन् रिन्पोछे शीर लामाले सहभागीहरूमाझ परम पूज्य क्याब्जे ग्याङ खाङ रिन्पोछेको जीवनी प्रस्तुत गरेका थिए।

उनले बेलायतमा पहिलोपटक २१ वटै जम्भलाको संयुक्त अभिषेक सम्पन्न भएको दाबी गर्दै यसलाई ऐतिहासिक आध्यात्मिक अवसरका रूपमा वर्णन गरे।

कार्यक्रममा बुद्धिष्ट गुम्बा रेडिङका अध्यक्ष रिटायर्ड इन्स्पेक्टर खेमबहादुर गुरुङले कार्यक्रम सफल बनाउन सहयोग गर्ने सम्पूर्ण व्यक्ति तथा संस्थाप्रति धन्यवाद ज्ञापन गरे। यस्ता आध्यात्मिक कार्यक्रमले समुदायलाई एकताबद्ध गर्नुका साथै बुद्ध धर्मप्रतिको आस्था र ज्ञान अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास उनले व्यक्त गरे।

कार्यक्रम सञ्चालन तथा स्वास्थ्य–सुरक्षा (हेल्थ एन्ड सेफ्टी) सम्बन्धी जानकारी गुम्बाका महासचिव कमल कोने गुरुङले दिएका थिए। उनले यस्ता कार्यक्रमले बुद्ध धर्मको प्रचार–प्रसार तथा समुदायमा आध्यात्मिक चेतना अभिवृद्धि गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने बताए।

गुम्बाका उपाध्यक्ष कृष्ण गुरुङले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्दै सम्पूर्ण लामा गुरु तथा भक्तजनहरूलाई स्वागत गरेका थिए।

समारोहको अर्को विशेष आकर्षणका रूपमा दक्षिण भारतस्थित नम्ड्रोलिङ गुम्बामा विशेष साधनाद्वारा तयार पारिएको पवित्र ‘याङबुम’ (कलश) भक्तजनहरूलाई वितरण गरिएको थियो। धार्मिक विश्वासअनुसार उक्त कलशले सुख, शान्ति र समृद्धि प्रदान गर्ने मान्यता रहेको छ।

कार्यक्रममा सहभागी भक्तजनहरूले रिन्पोछेबाट प्राप्त अभिषेक तथा धर्मदेशनाले आफूहरूमा आध्यात्मिक ऊर्जा, शान्ति र सकारात्मक प्रेरणा प्राप्त भएको बताएका थिए।

सो अवसरमा बुद्धिष्ट गुम्बा रेडिङको आमा समूहका तर्फबाट उपस्थित सबै भक्तजनहरूलाई फलफूल तथा प्रसाद वितरण गरिएको थियो।

ग्याङ खाङ रिन्पोछेको बेलायत भ्रमणअन्तर्गत केन्ट तथा साउथ–इस्ट लन्डनस्थित डायमण्ड बुद्धिष्ट सेन्टरमा समेत धर्मदेशना कार्यक्रमहरू आयोजना गरिने जनाइएको छ।

Continue Reading

Facebook

Trending

Copyright © 2026 streetnepal.com